الشيخ محمد الصادقي الطهراني
434
رساله توضيح المسائل نوين (فارسى)
بههم فحش مىدادند فرمود : آغازكننده ظالمتر است ، كه در نتيجه پاسخدهنده نيز ظالم است . 12 - مزد گرفتن بر واجبات مسألهى 950 - مزد گرفتن بر واجبات بهطور كلى حرام است چه واجبات عينى باشد و يا كفايى ، و اين خود مفتخوارى است كه كارى كه بهحكم شرع - و بدون هيچ مزدى مگر اخروى - بر شما واجب شده براى اين كار از كسى مزدى بگيرى گرچه آن كس مورد انجام اين واجب بوده و شما هم مالى براى انجام آن مصرف كردهاى ، مثلًا براى امر بهمعروف و نهى از منكر و يا تعليم احكام واجب و يا انجام واجباتى نسبت بهمردگان و مانند اينها ، در اينگونه موارد حق گرفتن مزد از طرف مقابل ندارى ، گرچه بيتالمال در صورت نيازت واجب است متكفل اينگونه مخارج باشد ، و چنانچه شما نيز نيازمند هستيد باز هم جوازى براى اخذ وجه در مقابل واجبات نداريد كه بايد معيشت شما از راه ديگر و بالاخره از وجوه بيتالمال مسلمين تأمين گردد . 13 - مزد بر ولايت مستقيم مسألهى 951 - از جمله مواردى كه قطعاً مزد گرفتن حرام است انجام وظايفى است كه ولى يتيم نسبت بهاصلاح كارهاى او دارد ، البته در صورتى كه كارهايى باشد كه معمولًا براى انجام آنها كارگرى استخدام نمىشود ، و آيهى ( 6 ) سورهى نساء نصى است قوى بر اين حكم كه « وَ مَنْ كانَ غَنِيّاً فَلْيَسْتَعْفِفْ وَ مَنْ كانَ فَقيراً فَلْيَأكُلْ بِالْمَعْرُوفِ » : ولىِّ يتيم اگر بى نياز باشد واجب است از گرفتن مزدى در برابر انجام ولايتش خوددارى كند ، و اگر نيازمند است بهاندازهى ضرورت چيزى بردارد كه قابل تحمل مال يتيم باشد ، و مىبينيم كه دربارهى يتيم از لحاظ اينكه سرپرستش را از دست داده توانگران بهطور مجانى و ناتوانان با گرفتن اندازهى ضرورت بايستى ولايت خود را نسبت بهيتيم انجام دهند « 1 » ،
--> ( 1 ) - شيخ طوسى در نهايه ، و ابن ادريس در سرائر گرفتن اندازهى كفايت را ، و نه اجرت المثل را جايز دانستهاند ، و در كتاب مبسوط شيخ و سرائر ابن ادريس و مسالك شهيد ثانى آن را مشروط بهفقر دانستهاند